Wing chun

Podstawowe informacje

Styl Wing Chun opracowała grupa najbardziej doświadczonych mistrzów klasztoru Shaolin. Oparli się oni zarówno na szkołach wewnętrznych (Nei Jia), jak i zewnętrznych (Wai Jia). Zanim praca została zakończona, klasztor został spalony i uratowało się tylko Pięciu Starszych Mistrzów. Jednym z nich była mniszka Ng Mui. Wg jednej z legend rozwinęła system zainspirowana walką pomiędzy lisem i żurawiem. Przekazała swą wiedzę młodej dziewczynie -- Yim Wing Chun.

Obecnie na świecie istnieje wiele odmian oraz szkół stylu Wing Chun, które dla podkreślenia swej odrębności wynikającej z różnych linii przekazu przyjmują różną pisownię nazwy systemu. Dla przykładu można wymienić następujące:

  • Wing Tsun (Leung Ting),
  • Ving Tsun (Wong Shun Leung),
  • Wing Chun (William Cheung).

Z pewnością nie jest to pełny katalog odmian i linii przekazu. Istnieje znaczący odłam wietnamskiego Wing Chun, który wyraźnie się różni od pozostałych gałęzi.

W skład systemu wchodzą trzy formy (Shil Lim Tao, Chum Kil i najbardziej zaawansowana Bil Jee), techniki walki mieczami motylkowymi - Bart Cham Dao oraz długim kijem - Lok Dim Bon Kwun. Najbardziej zaawansowany trening to 108 technik na drewnianym manekinie - Mok Yan Chong, oraz trening Chi Sao.

Krótka charakterystyka systemu

System charakteryzuje się naturalnymi pozycjami. Nauka poruszania się stanowi pierwszy i jednocześnie najważniejszy element treningu w początkowej fazie nauczania. Szczególna uwagę poświęca się prawidłowej pozycji w stosunku do przeciwnika. Stabilność danej pozycji zawsze określana jest w sposób względny tzn. zostaje odniesiona do kierunku, z którego następuje atak. Z tego tez powodu duży nacisk kładziony jest na stabilność dynamiczna polegająca na utrzymaniu zdolności do obrony i ataku poprzez odpowiednia modyfikacje ułożenia ciała względem działających sił zewnętrznych.

W skład technik ręcznych wchodzi szereg bloków, ciosów, dźgnięć, szarpnięć dźwigni, oraz technik pomocniczych i specjalnych. System umożliwia takie stosowanie technik, aby możliwe było wykonanie ataku lub techniki obronnej w możliwie szerokim zakresie kombinacji. Bogactwo technik zapewnia możliwość opracowywania dużej liczby rozwiązań, które skutecznie utrudniają przewidzenie następnej akcji. Cecha charakterystyczna systemu jest nacisk na ćwiczenie nie tylko pojedynczych technik, ale przede wszystkim krótszych lub dłuższych sekwencji. Sekwencje te są zbudowane z podstawowych szablonów ruchów, typowych dla tego systemu. Ich kolejność, sposób łączenia zależy od sytuacji oraz decyzji podejmowanych w czasie walki. Najprościej rzecz ujmując początkowa faza nauki składa się z ćwiczenia pojedynczych technik. Analogicznie do nauki pisania. Człowiek ucząc się pisać poznaje najpierw litery. Z tych liter następnie uczy się budować słowa, które są odpowiednikiem prostych sekwencji technik.

Następnie budowane są krótsze lub dłuższe zdania składające się z poznanych wcześniej gotowych słów, a nie pojedynczych liter. Zdania są analogia mniej lub bardziej złożonych akcji wykonywanych w walce. Tak jak przy tworzeniu zdań nie zastanawiamy się nad pojedynczymi literami, tak w czasie podejmowana akcji obronnej, ofensywnej lub bardziej złożonego działania nie ma czasu mi możliwości aby zajmować się poszczególnymi technikami. Zaprezentowana idea komponentowego podejścia do systemu pozwala na wchodzenie na coraz to wyższe poziomy ogólności bez utraty jakoś szczegółów. Tak jak poeta piszący wiersze może wciąż pisać litery w sposób kaligraficzny nie koniecznie skupiając na tym swoja uwagę.

W związku z powyższym można wyróżnić kilka poziomów na jakich znajdują się adepci:

  • Pojedyncze techniki - nauczane są poszczególne elementy techniczne, bez wiązania ich z innymi. Etap ten można podzielić na poziomy związane z technikami podstawowymi, bardziej złożonymi oraz zaawansowanymi.  
  • Sekwencje - nauczane są krótkie lub dłuższe sekwencje, które mogą zostać wykorzystane w walce jako całość. Sekwencje mogą posiadać alternatywne rozwiązania (wersje). Przejście od pojedynczych technik do sekwencji wymaga umiejętności łączenia znanych już technik, co stanowi zupełnie nowy aspekt. Adepta musi doskonalić koordynacje ruchowa, wyczucia czasu oraz dystansu. Jest to trudny ale tez bardzo ciekawy etap nauczania. Można go podzielić na poziomy związane ze stopniem trudności poszczególnych sekwencji.
  • Podejmowanie decyzji, taktyka - nauczana jest umiejętność szybkiej oceny dynamicznie zmieniającej się sytuacji oraz podejmowanie na jej podstawie decyzji o podjęciu adekwatnej akcji. Istotny wpływ na decyzje ma zdobyta wiedza i umiejętności. Jest to bardzo trudny aspekt. Wymagający zarówno przygotowania teoretycznego ale przede wszystkim dużego doświadczenia. Mając do dyspozycji gamę technik i wyuczonych sekwencji, które są wykonywane szczególnie szybko i sprawnie w porównaniu z pojedynczymi technikami, pozostaje kwestia podjęcia decyzji o ich wyborze oraz czasie użycia. Decyzja ta sprowadza się do odpowiedzi na pytanie kiedy i co wykonać, ewentualnie w jakiej postaci (wersji). Przypomina to grę wojenna tylko taka, w której rozgrywka trwa ułamki sekund, a poziom wyjściowy ?graczy? wcale nie musi być symetryczny, gdyż każdy dysponuje inna szybkością, technika, siła i zdolnością do przetrwania ewentualnego uderzenia. W celu podjęcia optymalnej decyzji należy właściwie ocenić sytuacje. W związku z tym ćwiczy się umiejętność rozpoznawania typowych sytuacji w walce oraz wielokrotnie powtarza się reakcje na nie. Mimo aspektu taktycznego tego etapu nauczania ma on wymiar głównie praktyczny i nie polega wpajaniu licznych reguł postepowania. Nauczanie odbywa się poprzez wyuczenie odruchów. Stanowią one w prawdzie złożony proces decyzyjny począwszy od postrzegania, poprzez ocenę sytuacji wypracowanie optymalnej reakcji oraz jej wykonanie, jednak w praktyce, w wyniku ćwiczeń, następuje znaczne skrócenie czasu i doprowadzenie do szybkiej i prostej zależności akcja-reakcja. Nawet lepszy technicznie i sprawniejszy fizycznie przeciwnik może zostać pokonany jeżeli uda się doprowadzić do tego, ze podejmie jedna lub kilka błędnych decyzji, która może wynikać z niewłaściwej oceny sytuacji lub nieoptymalnej reakcji na nią. Akcje są wykonywane ta tyle szybko, ze zmiana decyzji często nie jest możliwa. Stad tez często pojawia się sytuacja, polegająca na tym, ze podczas sparingu osoby które podjęły błędne decyzji wiedza o tym jeszcze przed skutkami jakie je dosięgną za chwile. Niestety zdaja sobie one tez sprawę, ze nic już nie można zrobić. W praktyce wszystko dzieje się bardzo szybko, gdzie sekunda stanowi relatywnie długi przedział czasu.

Dwa pierwsze poziomy można opanować relatywnie szybko. Wszystko zależy od intensywności, zaangażowania oraz indywidualnych predyspozycji. Natomiast trzeci poziom stanowi nieskończony obszar doskonalenia. Należy pamiętać, ze techniki, sekwencje, ćwiczenia formalne (w Karate zwane kata) stanowią bardzo ważne podstawy. Jednak, to są tylko podstawy. Dużo bardziej fascynujące jest doskonalenie sposobów wykorzystania posiadanego potencjału. W praktyce jest to już konfrontacja umysłów. Reszta stanowi równie ważny element wykonawczy. Często jest przytaczana historia walki Dawida z Goliatem, która jest klasycznym przykładem optymalnego wykorzystania zasobów w celu zdobycia przewagi, która pozornie była nieosiągalna. Można kogoś wyposażyć w dowolna bron, jednak jak będzie on podejmował błędne decyzje o jej wykorzystaniu, to jej skuteczność znacznie spada. W historii jest wiele przykładów generałów, którzy dzięki właściwiej ocenie sytuacji oraz prawidłowym decyzjom doprowadzili do zwycięstwa mimo znacznie mniejszych sił jakimi dysponowali.  

Należy podkreślić, iż błędem jest ignorowanie aspektu wykonawczego lub decyzyjnego. Nawet najlepsze decyzje nie maja znaczenia jak ich nie można wcielić w życie, czyli wykonać odpowiednio szybko i z odpowiednia siła konkretnych technik lub sekwencji. Czasami podejmowane są dyskusje czy ćwiczyć techniki (formy, kata itp.), czy lepiej uczestniczyć w sparingach. Każdy z tych elementów jest czymś innym i uczy czegoś innego. Nie warto stawiać ich w opozycji do siebie, gdyż ich role są różne, a uzyskane za ich pomocą efekty uzupełniają się.